Niewygodna prawda roku 2025

W latach 2024–2025 informatyka kwantowa doświadczyło największego szumu medialnego. Google ogłosiło swój chip „Willow”[^1], Amazon zaprezentował „Ocelot”[^2], a Microsoft przedstawił „Majorana One”[^3]. W nagłówkach gazet pojawiają się słowa takie jak „rewolucja” i „przełom historyczny”.

Ale oto prawda, której nikt nie chce przyznać: komputery kwantowe nie mają dziś dosłownie żadnego zastosowania.

Tak, dobrze przeczytaliście. Pomimo zainwestowanych miliardów i wielkich obietnic, w 2025 roku nie ma ani jednego rzeczywistego problemu, który komputer kwantowy mógłby rozwiązać lepiej, szybciej lub taniej niż zwykły komputer.

Jednak za tym szumem kryje się geopolityczna gra o wartości 40 miliardów dolarów, która może zmienić równowagę sił na świecie.

Rzeczywistość kryjąca się za szumem medialnym

Google Willow: Szybki w przypadku nieistniejących problemów

Google wywołało sensację, ogłaszając, że jego 105-kubitowy chip Willow może w ciągu 5 minut rozwiązać obliczenia, które superkomputerom zajęłyby „10 septylionów lat”[^1]. Chip ten stanowi prawdziwy postęp techniczny: po raz pierwszy liczba błędów maleje wraz z dodawaniem kolejnych kubitów, rozwiązując tym samym trwający od 30 lat problem teoretyczny[^4].

Wygląda imponująco, prawda?

Jest jednak jeden szczegół: to ultraszybkie obliczenie to „losowe próbkowanie obwodów”, problem wymyślony specjalnie w celu przetestowania komputerów kwantowych. To tak, jakby powiedzieć, że wasz samochód może pokonać konia w wyścigu... na Marsie.

„Losowe próbkowanie obwodów”, które Willow wykonuje tak szybko, jest problemem wymyślonym specjalnie po to, aby komputery kwantowe wyglądały na lepsze. Żadna firma, uniwersytet ani rząd nigdy nie potrzebowały go rozwiązać.

Dobra wiadomość: Google udowodnił, że kwantowa korekcja błędów naprawdę działa. Zła wiadomość: nadal jesteśmy bardzo daleko od użytecznych zastosowań.

Amazon Ocelot: Podejście „kota Schrödingera”

Amazon poszedł inną drogą, wprowadzając Ocelot, 9-kubitowy chip wykorzystujący tzw. „kubity kota” (od słynnego kota Schrödingera)[^2]. Pomysł jest genialny: zamiast korygować błędy po ich wystąpieniu, kubity te są naturalnie odporne na pewne rodzaje błędów.

Wynik? Amazon twierdzi, że zmniejsza zasoby potrzebne do korygowania błędów o 90%[^5]. To tak, jakby zamiast 1000 strażaków do ugaszenia tego samego pożaru potrzeba było tylko 100. Nadal jest to zbyt wiele, aby było to praktyczne, ale stanowi znaczną poprawę.

Microsoft Majorana: 20 lat kontrowersyjnych cząstek

Microsoft wybrał bardziej ryzykowną metodę: „topologiczne” kubity oparte na cząstkach zwanych cząstkami Majorany[^3]. Pomysł polega na tym, że te egzotyczne cząstki są naturalnie chronione przed błędami, podobnie jak informacje zapisane w węźle, a nie na delikatnej kartce papieru.

Po 20 latach i miliardach zainwestowanych środków firma Microsoft twierdzi, że w końcu udało jej się stworzyć te cząsteczki[^6]. Problem? Wielu naukowców pozostaje sceptycznych. Magazyn Nature opublikował wyniki wraz z adnotacją, która zasadniczo brzmi: „nie jesteśmy przekonani”[^7].

Trzy filozofie informatyki kwantowej

Te różne maszyny reprezentują trzy zupełnie różne filozofie:

Google/IBM (nadprzewodniki): „Budujemy wiele kubitów i rozwiązujemy problemy metodą brute force”.

• Zalety: dojrzała technologia, wiele kubitów
• Wady: Potrzeba tysięcy fizycznych kubitów, aby uzyskać jeden użyteczny kubit „logiczny”.

Amazon/Inni (Cat Qubits/Ioni): „Tworzymy kubity, które są naturalnie mniej podatne na błędy”.

• Zalety: Mniejsze nakłady na poprawki
• Wady: Wolniejsze i trudniejsze w obsłudze

Microsoft (Topologiczny): „Szukamy Świętego Graala: idealnych kwantów”

• Zalety: Jeśli zadziała, będzie to rewolucyjne rozwiązanie.
• Wady: Wielkie „jeśli” – może nigdy nie zadziałać.

Włochy i Europa: spóźnione, ale nie poza grą

Instalacja komputera kwantowego IQM na Politechnice w Turynie[^8] to nie tylko zakup technologiczny: to kwestia geopolityczna. Za 2 miliony euro Włochy zapewniły sobie bezpośredni dostęp do technologii kwantowej bez uzależnienia od amerykańskich lub chińskich chmur obliczeniowych.

5 kubitów systemu z Turynu wydaje się niewiele, ale nie chodzi tu o moc, lecz o strategię[^9]. Europa zrozumiała, że kontrola nad technologią kwantową zadecyduje o tym, kto będzie sprawował władzę w nadchodzących dziesięcioleciach.

Program EU Quantum Flagship ma wartość 1 miliarda euro, a kolejne 8 miliardów pochodzi od państw członkowskich[^10]. Celem nie jest pokonanie Amerykanów jutro, ale uniezależnienie się od nich pojutrze.

Rzeczywiste zastosowania: dużo dymu, mało ognia

Pomimo szumu medialnego, obecne „przykłady zastosowań” są rozczarowujące:

Finanse: Kosztowne eksperymenty

JPMorgan Chase trafił na pierwsze strony gazet, generując „prawdziwie losowe liczby” za pomocą komputera kwantowego[^14]. Problem: zwykłe komputery robią to samo od dziesięcioleci, wykorzystując komponenty warte kilka euro. To tak, jakby używać rakiety do zapalenia świeczki.

Prawdziwe zastosowania finansowe (optymalizacja portfeli, wycena instrumentów pochodnych) pozostają w sferze teorii. Obecne komputery kwantowe są zbyt wolne i zawodne, aby zarządzać prawdziwymi pieniędzmi.

Leki: Odległe obietnice

Roche współpracuje z Quantinuum w zakresie badań nad chorobą Alzheimera[^15], ale symuluje cząsteczki tak proste, że laptop radzi sobie z tym lepiej. Prawdziwe białka mają miliony atomów: potrzebne będą miliony niezawodnych kubitów.

Motoryzacja: Marketing kwantowy

Volkswagen stworzył pierwszy „kwantowy system produkcji”, optymalizując 9 autobusów w Lizbonie[^16]. Wynik: system działa, ale zwykły algorytm optymalizacji kosztowałby 1000 razy mniej.

Biznes marzeń

Rynek kwantowy jest już wart 1,16 miliarda dolarów i do 2030 roku powinien osiągnąć wartość 16,4 miliarda dolarów[^17]. Jak to możliwe, skoro nie ma żadnego zastosowania?

Chmura kwantowa: wynajmij to, co niemożliwe

Amazon Braket, IBM Quantum i Microsoft Azure Quantum oferują dostęp do swoich komputerów kwantowych[^18]. Ceny wahają się od setek do tysięcy dolarów miesięcznie za... eksperymenty i samouczki. To tak, jakby wynająć statek kosmiczny, aby nauczyć się nim sterować.

Quantum-as-a-Service: 48 miliardów hype'u

Rynek „Quantum-as-a-Service” powinien wzrosnąć z 2,3 mld (2023 r.) do 48,3 mld (2033 r.)[^19]. Jednak nikt jeszcze nie wie, co dokładnie będzie sprzedawane. Jest to venture capital oparte wyłącznie na nadziei.

Dlaczego nadal inwestują?

Jeśli komputery kwantowe są tak bezużyteczne, dlaczego nadal inwestuje się w nie miliardy?

1. Strach przed wykluczeniem

Żadna duża firma technologiczna nie chce być tą, która „przegapiła pociąg kwantowy”. Dlatego inwestują, aby nie pozostawać w tyle, nawet jeśli nie wiedzą dokładnie, w co.

2. Marketing i PR

Powiedzenie „mamy komputer kwantowy” sprawia, że firma wydaje się innowacyjna i nowatorska. Jest to warte miliardy w kategoriach wizerunku, nawet jeśli maszyna nie robi nic pożytecznego.

3. Obietnica przyszłości

Pomysł polega na tym, że prędzej czy później (być może w latach 30. XXI wieku) komputery kwantowe staną się użyteczne. Jest to inwestycja długoterminowa, oparta bardziej na nadziei niż na konkretnych dowodach.

Prawda o „przypadkach użycia”

Branża lubi mówić o rewolucyjnych zastosowaniach: odkrywaniu leków, optymalizacji finansowej, sztucznej inteligencji. Ale oto rzeczywistość:

• Leki: Molekuły symulowane na komputerach kwantowych są tak proste, że zwykły laptop radzi sobie z nimi lepiej.
• Finanse: Kwantowe algorytmy do handlu istnieją tylko na papierze
• AI: Obecne komputery kwantowe są zbyt wolne i zawodne, aby pomóc sztucznej inteligencji.

Dlaczego badania naukowe są tak ważne

Zanim uznamy to wszystko za niepotrzebny szum, zastanówmy się, co powoduje ten „kwantowy wyścig”:

Rzeczywisty postęp naukowy

• Nowe techniki chłodzenia kriogenicznego
• Innowacyjne algorytmy matematyczne
• Precyzyjna kontrola laserowa
• Zaawansowane materiały nadprzewodzące

Kształcenie talentów

Tysiące fizyków i inżynierów rozwija umiejętności, które będą potrzebne w technologiach przyszłości. To jak program kosmiczny: dziś kosztowny, jutro niezbędny.

Przygotowanie strategiczne

Kiedy (a nie „jeśli”) komputery kwantowe staną się użyteczne, ci, którzy będą dysponować odpowiednimi kompetencjami i infrastrukturą, będą mieli przewagę. Jest to długoterminowa inwestycja ukryta pod pozorem natychmiastowej innowacji.

Realistyczna oś czasu: 2030, być może

Najbardziej uczciwi eksperci przyznają, że naprawdę użyteczne komputery kwantowe pojawią się dopiero za co najmniej 10–15 lat[^20]. Zakładając, że uda się rozwiązać problemy, które mogą okazać się nierozwiązywalne:

2025–2028: Stopniowe ulepszenia, nadal brak praktycznego zastosowania

2028–2032: Pierwsze komputery kwantowe odporne na uszkodzenia, wyposażone w setki logicznych kubitów.

2032+: (Być może) pierwsze rzeczywiste zastosowania komercyjne

Co to oznacza dla Państwa

Jeśli pracujesz w firmie, która „bada możliwości komputerów kwantowych”:

• Śledźcie rozwój sytuacji, ale z krytycznym okiem.
• Wyszkolcie kilku wewnętrznych ekspertów
• Eksperymentuj z niedrogimi chmurami kwantowymi
• Zidentyfikuj problemy, które mogą skorzystać z kwantum w przyszłości.
• Skupcie się na technologiach, które naprawdę działają dzisiaj.

Czego nie należy robić

• Nie inwestujcie milionów w natychmiastowe „rozwiązania kwantowe”.
• Nie panikujcie, jeśli konkurencja ogłasza „kwantowe partnerstwa”.
• Nie wierzcie w obietnice natychmiastowych korzyści.

Najgłębsza lekcja: Ekonomia obietnicy

Komputery kwantowe ujawniają fascynujący paradoks: im bardziej technologia jest dziś bezużyteczna, tym większą może mieć wartość jutro.

Powoduje to powstanie sprzecznych dynamik. Google może wydać setki milionów na rozwiązywanie nieistniejących problemów i obserwować wzrost wartości swoich akcji o miliardy. Microsoft może przez dwadzieścia lat poszukiwać kontrowersyjnych cząstek i przyciągać jeszcze więcej inwestorów. Amazon może budować komputery, które mają mniejszą moc obliczeniową niż Raspberry Pi i być uznawany za innowatora.

Komputery kwantowe to nie tylko technologia: to zinstytucjonalizowana spekulacja. Rządy i przedsiębiorstwa zasadniczo stawiają miliardy na to, że technologia ta prędzej czy później stanie się kluczowa. To venture capital na skalę krajową.

Istnieje jednak zasadnicza różnica w stosunku do poprzednich baniek spekulacyjnych: w tym przypadku brak inwestycji może oznaczać strategiczne samobójstwo. Jeśli komputery kwantowe rzeczywiście złamią kiedyś wszystkie współczesne szyfry, ci, którzy nie będą na to przygotowani, zostaną wykluczeni z całych sektorów gospodarki. Jest to zakład, którego nikt nie może sobie pozwolić przegrać, ale nikt jeszcze nie wie, jak go wygrać.

Wniosek: Czekając na Kwantowego Godota

Komputery kwantowe są jak Godot w sztuce Becketta: wszyscy o nich mówią, wszyscy na nie czekają, ale nigdy nie nadchodzą. W międzyczasie przemysł zbudował wokół tego oczekiwania cały ekosystem gospodarczy.

Komputery kwantowe z 2025 roku są jednocześnie:

• Praktycznie bezużyteczne (nie rozwiązują rzeczywistych problemów lepiej niż alternatywne rozwiązania)
• Strategicznie kluczowe (kto będzie gotowy pierwszy, zdominuje całe sektory)
• Fascynujące z naukowego punktu widzenia (przesuwają granice fizyki i inżynierii)

Szum wokół tego rozwiązania jest przesadzony, jeśli chodzi o natychmiastowe wyniki, ale prawdopodobnie niedoceniany, jeśli chodzi o długoterminowy wpływ. Jest to normalne w przypadku radykalnych innowacji: najpierw wydają się one bezużyteczną magią, a potem stają się niezbędne.

Następnym razem, gdy przeczytacie o „przełomie kwantowym”, zadajcie sobie dwa pytania:

1. „Czy rozwiązuje to problem, z którym mam dziś do czynienia?” (Prawdopodobnie nie)
2. „Kto to kontroluje, wygra za 15 lat?” (Prawdopodobnie tak)

W międzyczasie cieszcie się widowiskiem tego miliardowego wyścigu technologicznego. Jest on kosztowny, czasem absurdalny, ale może być zapowiedzią kolejnej rewolucji przemysłowej.

Źródła

[^1]: Google. „Poznaj Willow, nasz najnowocześniejszy chip kwantowy”. Grudzień 2024 r. https://blog.google/technology/research/google-willow-quantum-chip/

[^2]: Amazon. „Nowy chip Amazon Ocelot przybliża nas do stworzenia praktycznego komputera kwantowego”. Luty 2025 r. https://www.aboutamazon.com/news/aws/quantum-computing-aws-ocelot-chip

[^3]: Microsoft. „Układ scalony Majorana 1 firmy Microsoft wytycza nową ścieżkę dla informatyki kwantowej”. Luty 2025 r. https://news.microsoft.com/source/features/innovation/microsofts-majorana-1-chip-carves-new-path-for-quantum-computing/

[^4]: Google Quantum AI. „Quantum error correction below the surface code threshold” (Korekcja błędów kwantowych poniżej progu kodu powierzchniowego). Nature 638, 651–655 (2024). https://www.nature.com/articles/s41586-024-08449-y

[^5]: Caltech. „New Ocelot Chip Makes Strides in Quantum Computing” (Nowy chip Ocelot robi postępy w dziedzinie informatyki kwantowej). Luty 2025 r. https://www.caltech.edu/about/news/new-ocelot-chip-makes-strides-in-quantum-computing

[^6]: Microsoft Azure Quantum. „Microsoft przedstawia Majorana 1”. Luty 2025 r. https://azure.microsoft.com/en-us/blog/quantum/2025/02/19/microsoft-unveils-majorana-1-the-worlds-first-quantum-processor-powered-by-topological-qubits/

[^7]: Nature. „Przełom Microsoftu w dziedzinie informatyki kwantowej staje przed nowym wyzwaniem”. Luty 2025 r. https://www.nature.com/articles/d41586-025-00683-2

[^8]: Politechnika w Turynie. „Pierwszy komputer kwantowy IQM we Włoszech uruchomiony w Turynie”. Maj 2025 r. https://www.polito.it/en/polito/communication-and-press-office/poliflash/the-first-iqm-quantum-computer-in-italy-is-turned-on-in

[^9]: Data Center Dynamics. „IQM installs quantum computer at Politecnico di Torino” (IQM instaluje komputer kwantowy na Politechnice w Turynie). Maj 2025 r. https://www.datacenterdynamics.com/en/news/iqm-installs-quantum-computer-at-politecnico-di-torino-data-center/

[^10]: Il Sole 24 ORE. „Turyn, Links Foundation i Poli „uruchamiają” komputer kwantowy”. Październik 2024 r. https://en.ilsole24ore.com/art/turin-foundation-links-and-poly-turn-on-quantum-computer-AGXb2Tk

[^11]: Science News. „Fizycy są w większości nieprzekonani do nowego topologicznego chipa kwantowego firmy Microsoft”. Marzec 2025 r. https://www.sciencenews.org/article/microsoft-topological-quantum-majorana

[^12]: IEEE Spectrum. „Microsoft's Topological Qubit Claims Create Mixed Reactions” (Twierdzenia Microsoftu dotyczące kubitów topologicznych wywołują mieszane reakcje). Marzec 2025 r. https://spectrum.ieee.org/topological-qubit

[^13]: Physics. „Microsoft's Claim of a Topological Qubit Faces Tough Questions” (Twierdzenie Microsoftu dotyczące topologicznego kubitu spotyka się z trudnymi pytaniami). Physics 18, 68 (2025). https://physics.aps.org/articles/v18/68

[^14]: JPMorgan Chase. „Certified randomness using a trapped-ion quantum processor” („Certyfikowana losowość przy użyciu procesora kwantowego z jonami uwięzionymi”). Nature, marzec 2025 r. https://www.jpmorgan.com/technology/news/certified-randomness

[^15]: Argonne National Laboratory. „JPMorgan Chase, Argonne i Quantinuum pokazują przyspieszenie kwantowe”. Marzec 2025 r. https://www.anl.gov/article/jpmorgan-chase-argonne-and-quantinuum-show-theoretical-quantum-speedup-with-the-quantum-approximate

[^16]: McKinsey & Company. „The Rise of Quantum Computing” (Rozwój komputerów kwantowych). Kwiecień 2024 r. https://www.mckinsey.com/featured-insights/the-rise-of-quantum-computing

[^17]: Grand View Research. „Wielkość rynku komputerów kwantowych | Raport branżowy, 2030 r.” https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/quantum-computing-market

[^18]: Precedence Research. „Wartość rynku komputerów kwantowych osiągnie 16,44 mld USD do 2034 r.” https://www.precedenceresearch.com/quantum-computing-market

[^19]: P&S Market Research. „Quantum Computing Market Size, and Growth Report, 2032” (Wielkość rynku komputerów kwantowych i raport dotyczący wzrostu, 2032 r.). https://www.psmarketresearch.com/market-analysis/quantum-computing-market

[^20]: Fortune Business Insights. „Quantum Computing Market Size, Share & Growth Report, 2032” (Raport dotyczący wielkości rynku, udziału i wzrostu w dziedzinie informatyki kwantowej, 2032 r.). https://www.fortunebusinessinsights.com/quantum-computing-market-104855

‍